Wrocławska sztuka w USA/ „Obecnie spada się poziomo”
Midway Artist Studios w Bostonie
„Obecnie spada się poziomo” to tytuł trzydniowego festiwalu w Midway Atist Studios w Bostonie w dniach 13.09-15.09.2024, na zaproszenie tamtejszego kuratora Milana Kohouta.
Wrocławskimi kuratorami wydarzenia są prof. Anna Markowska z UW i dr hab. Tomasz Opania z wrocławskiej ASP. Na festiwal składać się będą prezentacje video performance, dokumentacje i performance na żywo, interwencje w przestrzeni publicznej oraz obiekty sztuki, odnoszące się do zawartego w tytule przesłania. Organizatorami wydarzenia są: ASP we Wrocławiu oraz Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu - Instytucja Kultury Samorządu Województwa. Wystawę dofinansowano z budżetu ASP we Wrocławiu oraz Samorządu Województwa Dolnośląskiego.
„Obecnie spada się poziomo”.
Projekt wystawy w Midway Artist Studios w Bostonie
Kuratorzy: Anna Markowska, Tomasz Opania, Milan Kohout – Midway Gallery
Obecnie spada się poziomo to nazwa wystawy w Midway Gallery w Bostonie, przewidzianej na wrzesień 2023 roku. Wystawa prezentuje twórczość wrocławskich osób artystycznych, związanych z miejscową Akademią Sztuk Pięknych. Grupa miała już możliwość wzajemnej współpracy, dzielenia się swoją wiedzą i doświadczeniami. Duża różnorodność osób uczestniczących (są zarówno na początku artystycznej drogi, jak z dużą rozpoznawalnością i autorytetem) gwarantuje poruszanie różnych strun indywidualnej wrażliwości odbiorców. Całość oparta jest na wierze, że sztuka może być językiem wspólnym, paradoksalnie dlatego, że nikt nie mówi nim płynnie; że wszyscy uczą się od siebie, czerpiąc z tego i radość, i nadzieję. Wiara w sprawczość sztuki jest też przesłaniem wrocławskiego pokazu.
Galeria Midway połączona jest z pracowniami artystycznymi w bostońskiej dzielnicy Fort Point i dedykowana jest przede wszystkim lokalnej społeczności. Celem wystawy z Wrocławia jest wpisanie się w te ramy, zaproszenie na pokaz i dyskusję lokalnych mieszkańców, o zróżnicowanym gender, pochodzeniu narodowym, klasowym i rasowym. Taki cel pozwoli na konfrontację, wzajemną wymianę myśli i naukę, wytyczenie przestrzeni wspólnej. Zamierzeniem jest bowiem próba tworzenia globalnej i horyzontalnej historii sztuki. Ta koncepcja oparta jest na intensyfikacji relacji międzynarodowych, wychodzących poza ramy dominujących ośrodków i instytucji, w oparciu o site-specifictiy. Galeria i Pracownie Midway to oddolna inicjatywa, która aktualnie jest jedynym miejscem w dzielnicy dedykowanym osobom artystycznym, jakie ostało się po deweloperskim boomie ostatnich lat. To sytuacja otwierająca dyskusję o szacunku do pracy, co jest z pewnością ważną kwestią jaka może połączyć w powernisażowej dyskusji osoby z Polski i ze Stanów Zjednoczonych. Jest nią także sytuacja egzystencjalna, zagrożenie wojną, bezrobociem, troska o otoczenie i poczucie odpowiedzialności za budowanie przyszłości.
Tytuł wystawy odnosi się do poematu Spadanie (1968) najsłynniejszego poety Wrocławia, Tadeusza Różewicza. Był inspiracją m.in. do obrosłej lokalną legendą akcji Ciągłe spadanie Zbigniewa Makarewicza (dziś emerytowanego profesora ASP we Wrocławiu). Akcja ta – coś między happeningiem, a labiryntową instalacją dźwiękowo-świetlną – zrealizowana została także w pamiętnym roku 1968, czasie dramatycznych wydarzeń i strajków. To jednak nie tylko nowatorska forma dzieła, ale również jego polityczna wymowa stała się powodem cenzury i zamknięcia wystawy przed zaplanowanym czasem. O toposie spadania w wielu wierszach Różewicza pisano wielokrotnie. Poziome spadanie to opowieść o zagrożeniach i przyjemnościach, zgodnie z wieloznacznością poziomego spadania – w stronę śmierci (trumny) i w stronę miłości („łóżka”). Poziomość odnosi się także do horyzontalnych relacji, spłaszczenia hierarchii jakie wytyczają przesądy dotyczące dychotomicznego myślenia (m.in. prowincja/centrum, sztuka wysoka i niska).
Różewiczowskie, wieloaspektowe egzystencjalno-etyczno-polityczne spadanie, wyrażone wyrafinowaną formą poetycką, pojawia się w wielu jego wierszach. Opowiada o życiu i kondycji sztuki po apokalipsie wojny i na skraju dalszej katastrofy. Współczesny wrocławski team tworzący wystawę Obecnie spada się poziomo odnosi się do imaginacyjnej siły tej poezji, mającej moc jednocześnie artystycznej inspiracji i etycznego zaangażowania. Co istotne, poeta nie cofał się nawet przed eksponowaniem bezsilności sztuki, choć niezłomnie tworzył ją i w momentach rozpaczy, i radości. U Różewicza gwiazdy spadają z rozchylonymi wargami, tak jakby ich jedynym pragnieniem przed zgaśnięciem była niemożliwa, nie przypisana im erotyczna rozkosz. Z kolei ciała kobiet spadają w ogień, kontrując chęć życia i miłosne rozpalenie beznadziejnością i tragizmem przypisanego im losu. Poecie nieobca jest też ironia, gdy podkreśla że forma spadającego wodospadu pozwala pogodzić się mu z rzeczywistością i określić możliwości i formę jego poezji. Do wszystkich tych aspektów, bliskim ludziom pod każdą szerokością geograficzną, nawiązują osoby artystyczne z Wrocławia.
Osoby biorące udział w wystawie:
Maria Bitka, Marcin Derda, Milan Kochout, Jerzy Kosałka, Anna Markowska, Marcin Mierzicki, Tomasz Opania, Sam Stevens, Jarosław Słomski, Weronika Trojańska, Aleksandra Wałaszek, Krzysztof Wałaszek, Ewa Zarzycka/Jagoda Opania, Liliana Zeic