Monika Aleksandrowicz, Między znakiem a obrazem w Galerii AT

W Galerii AT w Poznaniu prezentowana jest wystawa Moniki Aleksandrowicz pt. Między znakiem a obrazem, przygotowana w ramach cyklu „KSIĄŻKA I CO DALEJ”. Otwarcie odbyło się 13 kwietnia 2026 roku, wystawa potrwa do 24 kwietnia 2026 roku, a jej kuratorem jest Tomasz Wilmański. Pokaz ma szczególny charakter, ponieważ jest to pierwsza prezentacja twórczości Moniki Aleksandrowicz w Galerii AT, miejscu od lat ważnym dla refleksji nad książką artystyczną, poezją wizualną i praktykami przekraczającymi tradycyjne granice mediów.

Wystawa sytuuje się w samym centrum wieloletnich poszukiwań artystki, która od ponad dwóch dekad rozwija własny język wypowiedzi na pograniczu obrazu, tekstu i znaku. Praktyka Moniki Aleksandrowicz obejmuje asemic writing, książkę artystyczną, język wizualny oraz struktury geometryczne inspirowane rytmem i matematyką. W swoich realizacjach artystka bada napięcia między komunikacją a nieczytelnością, między porządkiem zapisu a jego rozproszeniem, między tym, co rozpoznawalne, a tym, co pozostaje jeszcze poza utrwalonymi nawykami percepcji. Na stronie UAP wystawa została opisana jako pokaz twórczości sytuowanej właśnie „między znakiem a obrazem”, a sama artystka akcentuje zainteresowanie obszarami, w których znaczenie ulega przesunięciu i otwiera się na wielość możliwych interpretacji.

Prezentowane w Galerii AT prace tworzą spójną, choć wewnętrznie zróżnicowaną opowieść o piśmie asemicznym jako formie doświadczenia wizualnego, cielesnego i poznawczego. Wystawa nie koncentruje się na tekście jako nośniku jednoznacznej informacji, lecz na znaku rozumianym szerzej: jako śladzie gestu, impulsie rytmicznym, strukturze, która organizuje uwagę odbiorcy, a zarazem nie daje się zamknąć w stabilnym systemie znaczeń. Dzięki temu ekspozycja prowadzi widza ku doświadczeniu patrzenia, które jest równocześnie czytaniem i odsłuchiwaniem, rozpoznawaniem i błądzeniem, interpretacją i zawieszeniem interpretacji.

Jednym z centralnych punktów wystawy jest Partytura asemiczna I (2025), praca, w której zapis wizualny zyskuje charakter partytury, a więc układu otwartego na wykonanie, czasowość i brzmienie. Towarzyszący jej plik dźwiękowy zrealizowany na bazie instalacji rozwija ten trop w kierunku intermedialnym: to, co zapisane, zostaje uruchomione sonicznie, a to, co wizualne, ujawnia swój rytm, tempo i wewnętrzną muzyczność. W tym ujęciu partytura nie jest instrukcją podporządkowaną jednoznacznemu odczytaniu, lecz polem współobecności obrazu, ruchu, napięcia i akustycznego wyobrażenia. Praca odsłania jednocześnie ważny aspekt całej twórczości artystki: przekonanie, że znak może funkcjonować nie tylko jako nośnik treści, ale również jako wydarzenie zmysłowe, uruchamiające relację między widzeniem a słyszeniem. Opis ten pozostaje zgodny z profilem praktyki Moniki Aleksandrowicz, która bada komunikację wizualną jako przestrzeń otwartej, wielowarstwowej wymiany znaczeń.

Istotną część ekspozycji stanowią także Pamiętniki asemiczne (2021–2025), cykl dzienników asemicznych traktowanych jako praktyka autoobserwacji i refleksji nad procesem twórczym. Na wystawie pokazane zostały dwie realizacje z tego cyklu: Pamiętnik pandemiczny 2.0 [11.2020–11.2021], książka artystyczna, pióro, czarny tusz, 20,8 × 14 cm, 158 stron, oraz Pamiętnik polikryzysowy 1.0 [03.2025–01.2026], książka artystyczna, pióro, czarny tusz, 20,8 × 14 cm, 158 stron. W tych pracach zapis asemiczny staje się formą codziennego notowania doświadczenia, lecz nie poprzez dosłowne relacjonowanie zdarzeń. To raczej rejestr napięć, rytmów, emocjonalnych stanów i egzystencjalnych przesunięć. W opisie wcześniejszych realizacji z tego obszaru twórczości podkreślano, że asemiczne dzienniki Moniki Aleksandrowicz dokumentują nie tyle fakty, ile intensywność przeżycia oraz trudność jego wypowiedzenia, stając się zarazem archiwum gestów i krajobrazem doświadczenia.

W perspektywie wystawy pamiętniki te można odczytać jako szczególną formę intymnej, lecz niekonfesyjnej narracji. Nie są to dzienniki w tradycyjnym sensie, ponieważ nie odsłaniają treści wprost; zamiast tego proponują zapis, który zachowuje ślad czasu i wewnętrznej pracy świadomości. Dzięki temu prywatny wymiar doświadczenia nie zamyka się w autobiografii, lecz otwiera na szersze pole identyfikacji. Odbiorca nie otrzymuje gotowej opowieści, ale zostaje zaproszony do spotkania z materią pisma jako śladem trwania, koncentracji, niepewności i uważności.

Trzecim ważnym zespołem prac obecnych na wystawie jest Semiografia 1.0 (2019/2025), pokazana w wyborze 8 z 32 realizacji. Są to wielkoformatowe prace wykonane w technice nadruku na pleksi o grubości 1 cm, w zróżnicowanych formatach, m.in. 92 × 101 cm, 87 × 103 cm, 117 × 129 cm, 98 × 117 cm, 92 × 108 cm, 86 × 130 cm. Cykl ten stanowi jeden z najbardziej charakterystycznych projektów Moniki Aleksandrowicz. Jak wynika z autorskich materiałów poświęconych tej serii, Semiografia 1.0 opiera się na koncepcji wizualnego alfabetu złożonego z 32 znaków, których przestrzenne realizacje pozostają częścią większego systemu formalnego i myślowego. Artystka rozwija tu własny język graficznych notacji, odwołujący się zarówno do porządku konstrukcyjnego, jak i do intuicyjnego napięcia pomiędzy linią, kolorem, podziałem i rytmem.

Całość ekspozycji ukazuje konsekwencję, z jaką Monika Aleksandrowicz buduje własny obszar badawczy i artystyczny. Łączy w nim doświadczenie książki artystycznej z refleksją nad wizualnością, asemicznym pismem, strukturą matematyczną i rytmiczną organizacją pola obrazu. Wystawa w Galerii AT odsłania zarazem intermedialny charakter tej praktyki: od intymnego formatu dziennika, przez obiekt i instalację, po relację między zapisem wizualnym a dźwiękiem. To twórczość, która nie tyle komunikuje gotowe sensy, ile wytwarza warunki ich współobecności, przesunięcia i nieustannego negocjowania.

Pokaz w Poznaniu ma szczególne znaczenie w kontekście działalności Moniki Aleksandrowicz  Wystawa Między znakiem a obrazem potwierdza spójność pomiędzy jej praktyką artystyczną, refleksją teoretyczną i działalnością dydaktyczną, pokazując, że komunikacja twórcza może być rozumiana nie jako przekaz tego, co jednoznaczne, lecz jako świadome otwieranie przestrzeni dla złożoności, wieloznaczności i uważnego współtworzenia sensu.

Galeria AT jest miejscem szczególnym na mapie polskich prezentacji książki artystycznej, poezji wizualnej i działań interdyscyplinarnych. Działając od 1982 roku, a od 1990 roku rozwijając cykl „KSIĄŻKA I CO DALEJ”, wypracowała własny, rozpoznawalny program i rangę. Obecność wystawy Moniki Aleksandrowicz w tej przestrzeni jest więc ważna w kontekście jej indywidualnej drogi artystycznej, potwierdzając znaczenie praktyk sytuujących się na styku obrazu, pisma, przestrzeni i dźwięku.